Speel goed

"Ga nou even spelen," klinkt het soms ongeduldig. Of je kind amuseert zich een uur met het leeghalen van allerlei bakken met speelgoed, om er vervolgens niets mee te doen. Sommige kinderen hebben weinig fantasie, andere kinderen spelen niet met het doorsnee speelgoed uit de speelgoedwinkel. Sommigen moeten even op gang worden geholpen, anderen spelen weer liever alleen dan samen. (Of is er ten diepste geen verschil?) En waar we het hier natuurlijk over hebben; welke rol speelt speelgoed in een duurzame wereld?

Over een maand liggen er weer straten en velden vol kleedjes speelgoed uitgestald op de markten met koningsdag. Ik heb me er altijd wel over verbaasd hoeveel speelgoed er ligt. Als kind vond ik de paarse prinsessenpaleizen en roze glitterkastelen altijd fascinerend. Maar wij thuis bouwden ons eigen barbiehuis, met linten en veters als muren. Aangezien ik vier zussen heb, besloeg ons huis altijd de hele eetkamertafel. Kwamen we meubeltjes te kort, dan maakten we een tweepersoonsbed van een stapel boeken en zakdoekjes of deed een blok hout dienst als bank. Ik heb er geen seconde onder geleden. Sterker nog, ik denk dat met name mijn moeder ons gevoed heeft met fantasie en creativiteit, zodat er altijd wel iets nieuws of leuks was om me mee te vermaken.

duurzaam-speelgoed

Dat het te leren en te stimuleren is, geloof ik vast. Ik heb daar een heel boek over; belangrijk is daarbij de letterlijke en figuurlijke ruimte die je krijgt én het niet te veel kant-en-klaar denken, in dit geval in de vorm met speelgoed. Als een auto al een sirene en zwaailicht heeft, dan 'ontneem' je de kans om het zelf in te vullen. Een blank houten autootje daarentegen kan dienen als personenauto, politie of treinwagon. Met de juiste geluiden en het bouwen van een omgeving (een wc-rol als tunnel of toch als schoorsteenpijp?) ben je allereerst drukker met je spel en stimuleer je allerlei vaardigheden. Gegarandeerd dat je kind langer speelt. Probeer het eens. Speelgoed is leuk, maar een verzameling knopen of takken doet het bijvoorbeeld ook heel goed. (En kijk hier eens voor goed speelgoed.)
Je moet natuurlijk niet je kind bedelven onder de blokjes hout en wc-rollen en dan verwachten dat het uren zoet is. Op de knieën erbij en vertel hardop wat voor dingen je maakt of het verhaal dat zich afspeelt. Misschien ben je er niet zo heel goed in, speel dan het verhaal na wat je als laatste voor hebt gelezen. Kijk eens wat je in huis hebt en hoe je dat vorm kunt geven. Groen papier als grasveld, de stoelpoten zijn de bomen in het bos en het lege hagelslagpak is een boot. Wees niet te kieskeurig in hoe het klopt, maar gebruik de verbeelding.

"En dan heb je ook nog de categorie die slechts één stap verwijderd is van de prullenbak. Je kijkt er naar en het stort in."

Je begrijpt, ik ben niet zo'n voorstander van alles wat geluid maakt en flitst en schittert in speelgoedland. Niet alleen omdat het minder leerzaam is (de uitzonderingen daargelaten, heus) maar ook om de batterijen, stroom en het materiaal zijn voor mij argumenten. En dan heb je ook nog de categorie die slechts één stap verwijderd is van de prullenbak. Je kijkt er naar en het stort in. Van die kleinigheidjes die men uit de schappen grist bij die ene winkel waar alles nagenoeg niks kost. Dat hele 'made in China' is een blog op zich waard. Wie heeft het speelgoed gemaakt, waarvan en welke reis maakte het? 
Is dat het nou waard, zeker als je het opweegt tegen het speelplezier? Ik weet dat het lastig is een leuk kleinigheidje uit te zoeken voor een kinderfeestje, maar toch... Ik vind het lastig hoor; wil niet te krenterig overkomen, maar vraag me af waarom ik niet aan durf te komen met een zelfgemaakt zusterschort bijvoorbeeld...

Wat is er gebeurd met de knikkers, die meters wol die verdwenen in een punnik-paddestoel en waarom zie je geen kind meer 'stoepieranden'? Het hoeft toch geen betoog dat die beeldschermen niet echt vallen onder spelen hè? En er zijn nog wel knikkers te koop... maar daar blijft het bij, Bij ons was dat toch echt een terugkerende hype op het schoolplein - met 'afleids'. Soms ben ik in een opstandige bui en neem ik me bijvoorbeeld voor om alle kinderen knikkers te geven (in een zelfgemaakte knikkerzak) voor hun feestje. Dan moet het toch wel een hype worden, of niet?

duurzaam-binnen-speelgoed

"Het is niet alleen het speelgoed zelf, maar ook de hoeveelheid. En diversiteit. Overdaad schaadt."

Het is niet alleen het speelgoed zelf, maar ook de hoeveelheid. En diversiteit. Overdaad schaadt, dat gaat ook in dit geval op denk ik. Met ondertussen vier kinderen ben ik wel een expert en met mijn ervaring durf ik te beweren dat het niet bevorderend werkt als al het speelgoed voor het grijpen ligt of uitgestald is. Er is te veel en dan loopt het spel vast. Zet ik een doos met DUPLO beneden, dan spelen ze er van nul tot acht mee. De jongste kwijlend en sabbelend en de oudste bouwt futuristische voertuigen. Zijn ze uitgespeeld, dan is er iets anders aan de beurt. Lopen de interesses uiteen, dan kan dat natuurlijk en spelen ze op een eigen plek, maar nog spelen ze hier maar één spel tegelijk. Met uitzondering van het bouwen van een hut, want daarvoor heb je alles nodig.
Wat ook helpt is opruimen. Soms is het goed om de boel af te breken, zodat ze weer iets nieuws kunnen creëren. En om even te stofzuigen op die plek, ha!

speelgoed-diversiteit

Tot slot nog even wat over het spelen buiten. Misschien woon je in een propvol bebouwde kom of langs een gevaarlijke weg, waarover ze nog gevaarlijker rijden. Lastig. Een speeltuintje met een hek van een meter hoog is ook niet om blij van te worden. En mopperende mensen over herrie, kinderen die geen hut mogen bouwen in de struiken of weggebruikers die oversteken haast onmogelijk maken... dat helpt ook niet.
Ik hoorde laatst over een mooi initiatief van buurtbewoners hier in de stad. Een groenstrook is daar omgebouwd tot speelplek. Niet met een tuttig hekje, maar met heuvels, boomstammen en hutten van wilgentakken. Dicht bij de natuur, vrijheid en uitdaging. Daar worden kinderen blij van. En als je dat niet in de buurt hebt, kun je in je vrije tijd elders de natuur in; misschien iets minder spectaculair dan een dierentuin, maar picknicken op de hei is op vele fronten een aanrader!

Wat is jouw duurzame 'speel goed' tip? Heb je een mooie foto van jullie laatste kapla-bouwwerk of een nieuw kunstje op het wobbelboard? Houten diertjes of lekker buiten in de plassen stampen? Of knutselen ze bij jou van vroeg tot laat? Waar haal jij het speelgoed vandaan? Deel het met #ikbensam

Deze blog is geschreven door Mirjam Ordelman, eigenaar van oak and blush.

---

Meer inspiratie?

Waarom zou iedereen zeewier moeten eten? Hoe slaap ik milieuvriendelijk? Wat zijn de grootste energievreters in mijn huis? Laat je inspireren door onze bloggers die alles met je delen over hún happy sustainable lifestyle!